Osmanlı Hamidiye Cami

Hicaz Demiryolu inşaatı tamamlanırken güzergâh boyunca istasyonlara yakın yerlerde camiler, kuyular ve su depoları da inşa edildi. Bu yapılar hem demiryolu çalışanlarının hem de yolcuların ibadet ve yaşam ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla planlanmıştı. Medine'deki Hamidiye Camii, Anberiye Camii olarak da bilinmekte olup istasyona yakın konumuyla demiryolu projesinin ayrılmaz bir parçası olarak tasarlanmıştır. Adı, Sultan II. Abdülhamid'in adıyla özdeşleşen "Hamidiye" projesinden gelmektedir; zira hat resmi adıyla "Hamidiye Hicaz Demiryolu" olarak anılmaktaydı. "Anberiye" adı ise bazı kaynaklarda demiryoluna verilen farklı bir adlandırmayı yansıtmaktadır. Sultan II. Abdülhamid, Hicaz Demiryolu projesini yalnızca bir ulaşım altyapısı olarak değil; İslâm birliğini sembolize eden, halifelik otoritesini pekiştiren ve kutsal topraklara ulaşımı kolaylaştıran bir pan-İslâmist proje olarak değerlendirmişti. Bu çerçevede güzergâh boyunca inşa edilen camiler, sırf pratik bir işlev görmekle kalmayıp Osmanlı'nın Hicaz'daki manevi varlığını da somutlaştırıyordu. Demiryolunun 1918'den sonra işlevsiz kalmasıyla istasyonun çevresi de ıssızlaştı. Hamidiye Camii, Osmanlı dönemine ait Medine'deki nadir mimari kalıntılardan biri olarak kültürel miras değeri taşımaktadır. [Kaynak: "Hicaz Demiryolu", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/hicaz-demiryolu; "Hicaz", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/hicaz]