Hendek Savaş Mahalli ve Yedi Mescidler

Hendek Gazvesi (Ahzâb Gazvesi), H. 5 yılı Şevval ayında (M. Mart 627) Müslümanlarla Mekke müşrikleri ve müttefikleri arasında Medine önlerinde gerçekleşen ve İslâm tarihinin dönüm noktalarından biri sayılan büyük savaştır. Kureyş, Gatafân, Fezâre, Süleym, Kinâne, Sakîf ve diğer kabileleri bir araya getirerek yaklaşık 10.000 kişilik devasa bir kuvvet oluşturdu; bu sebeple savaşa Kur'an-ı Kerim'de "Ahzâb" (gruplar) adı verilmiştir. Hz. Peygamber'e hendek kazma fikrini Selmân-ı Fârisî önerdi. Bu taktik, Arapların daha önce hiç kullanmadığı bir savunma yöntemiydi. Medine'nin kuzeyindeki açık arazi boyunca kazılan hendek; kuzeydoğuda Şeyhayn hisarlarından başlayarak kuzeyde Seniyyetü'l-Vedâ tepesine, oradan Sel' Dağı eteklerine ve Fetih Mescidi'nin bulunduğu yere kadar uzanıyordu. Uzunluğu yaklaşık 5,5 km, genişliği 9 metre, derinliği ise 4,5 metre kadardı. Hz. Peygamber savaş süresince Sel' Dağı'nın eteklerinde karargâh kurdu; müslümanlar yaklaşık 27 gün boyunca düşmanı geçirmeyen bu hendek gerisinde nöbet tuttu. Savaş sırasında Amr b. Abdüvedd, hendekten geçmeyi başararak müslüman saflarına girdi; Hz. Ali onunla teke tek dövüşerek onu öldürdü. Nihayet Allah'ın gönderdiği şiddetli bir fırtına ve soğuk dalgası düşman saflarını dağıttı; muhasara sona erdi. Savaşta altı müslüman şehit düştü: Sa'd b. Muâz, Enes b. Evs, Abdullah b. Sehl, Tufeyl b. Nu'mân, Sa'lebe b. Ganeme ve Kâ'b b. Zeyd. Sekiz düşman askeri de hayatını kaybetti. Yedi Mescidler, savaş alanındaki sahâbîlerin namaz kıldığı yerlere sonradan inşa edilen yapılardır. Bunların en önemlileri şunlardır: 1) Fetih Mescidi (Mescid-i A'lâ / Ahzâb Mescidi): Hz. Peygamber'in karargâh kurduğu ve düşmanın bozguna uğraması için dua ettiği yer. 2) Selmân-ı Fârisî Mescidi: Hendek kazma fikrini öneren Selmân'ın çadırının bulunduğu yer. 3) Hz. Ali Mescidi: Hz. Ali'nin namaz kıldığı yere inşa edilmiştir. 4) Hz. Ebûbekir Mescidi. 5) Hz. Ömer Mescidi. 6) Sa'd b. Muâz Mescidi (Fâtıma Mescidi olarak da bilinir). Yedinci mescid olarak kimi kaynaklarda Mescidü'r-Râye, kimilerinde ise Benî Harâm Mescidi gösterilmektedir. [Kaynak: "Hendek Gazvesi", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/hendek-gazvesi; "Mesâcid-i Seb'a", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/mesacid-i-seba]