Cuma Mescidi (Kubeyb Mevki- Sulb Vadisi- En-Nebîs mescidi)

Hz. Peygamber, hicret yolculuğunda Kuba'da dört ila on dört gün konakladıktan sonra Medine'ye hareket etmiştir. H. 1 / M. 622 yılının Rebîülevvel ayında, bir cuma günü Kubâ'dan ayrılarak Medine istikametine yönelen Hz. Peygamber, yolda Sâlim b. Avf oğulları (Benî Sâlim) kabilesinin bölgesine ait Ranuna Vadisi'ne geldiğinde öğle ve cuma vakti girmiştir. Hz. Peygamber burada develesini durdurmuş ve yaklaşık yüz kişilik cemaatle İslâm tarihinin ilk cuma namazını kıldırmıştır. Hz. Peygamber bu namazdan önce ard arda iki hutbe okumuştur. İlk hutbesinde Allah'a hamd ve senadan sonra şöyle buyurmuştur: "Ey insanlar! Kendinize ölmeden önce ahiret için azık hazırlayın. Biliniz ki Allah bu ayda, bu günde, bu yerde kıyamete kadar cuma namazını size farz kılmıştır." Bu hutbe, İslâm tarihinin ilk cuma hutbesi olarak büyük bir öneme sahiptir. Bu tarihi olayı yaşatmak amacıyla söz konusu mekâna sonraki dönemlerde bir mescid inşa edilmiştir. Mescid çeşitli tarihi kaynaklarda "Mescid-i Cumua", "Mescid-i Vâdi Ranuna", "Benî Sâlim Mescidi" ve "Âtike Mescidi" gibi isimlerle anılmaktadır. Mescid, hicret güzergâhında Kuba Mescidi → Cuma Mescidi → Mescid-i Nebevî çizgisindeki önemli tarihi duraklardan biridir. Bölgede ayrıca "Kubeyb" ve "Sulb Vadisi" adlarıyla bilinen ve daha eski kaynaklarda geçen mevki isimleri de bulunmakta; bu mevkiler Cuma Mescidi'nin yakın çevresindeki coğrafi noktaları tanımlamaktadır. Mescid, 1990'lı yıllarda modern bir yapıya kavuşturulmuştur. [Kaynak: "Cuma", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/cuma; Diyanet Haber, https://www.diyanethaber.com.tr/asri-saadette-cuma-namazi-ve-gunu]