Kuba Mescidi

Hz. Peygamber, M. 622 yılında Mekke'den Medine'ye hicret ederken Medine'ye yaklaşık 5 km mesafedeki Kubâ köyüne ulaşmış ve burada bir süre konakladığı sırada ilk mescidi bizzat inşa etmiştir. Hz. Peygamber'in bu mescidi yapması sırasında kendisi de taş taşıyarak inşaatına bizzat katılmıştır. İslâm tarihinin müslümanların serbestçe ibadet edebildiği ilk umumi mescidi olan Kuba Mescidi bu yönüyle büyük bir tarihî ve dinî öneme sahiptir. Kaynaklarda Hz. Peygamber'in Kubâ'da kaç gün kaldığı konusunda farklı bilgiler yer almaktadır. İbn Hişâm dört gün olduğunu aktarırken Buhârî'de yer alan bir rivayete göre bu süre on dört gündür. Hz. Peygamber bu konaklaması sırasında Evs'in Amr b. Avf oğulları kolundan Külsûm b. Hidm'in evinde misafir kalmış, sahâbîleriyle Sa'd b. Hayseme'nin evinde sohbet etmiştir. Kuba Mescidi'nin inşasına ilişkin en önemli ayrıntılardan biri mescidin temelinin hangi mihverde atıldığı meselesidir. Bazı rivayetlere göre kıble yönü henüz tam bilinmediğinden ilk temel doğu-batı istikametinde atılmıştır; Hz. Peygamber bunun kuzey-güney istikametinde olması gerektiğini bildirmiş ve inşaat buna göre yeniden düzenlenmiştir. Tevbe sûresinin 107-108. âyetlerinin bu mescide atıfla nazil olduğu rivayet edilmekte; mescidde bu âyetin indiği yere sonradan bir mihrap yapıldığı bilinmektedir. Kuba Mescidi, tarih boyunca pek çok kez genişletilmiş ve onarım görmüştür. Hz. Osman döneminde ilk kapsamlı genişletme yapılmış; Velîd b. Abdülmelik zamanında mescid yeniden inşa edilmiştir. Osmanlı döneminde Kanunî Sultan Süleyman, 1543 yılında mescidin tavan ve minaresini yenilettirmiştir. II. Mustafa döneminde (1699) ise duvarlar ve minare onarılmış; mescidin dışına sebil ve abdest alma yerleri eklenmiştir. II. Mahmud zamanında 1829'da gerçekleştirilen imar çalışmasında mescidin ebatları 40 x 40 metreye ulaştırılmıştır. Suudi dönemi idaresi mescidi yeniden ve büyük ölçekli inşa ettirerek modern yapısına kavuşturmuştur. Hz. Peygamber, Medine'de bulunduğu dönemlerde her cumartesi günü Kuba Mescidi'ne gider ve iki rekât namaz kılardı. Zaman zaman Pazartesi günleri ve Ramazan'ın 17. günü de bu mescidi ziyaret ettiği aktarılmaktadır. [Kaynak: "Mescid-i Kubâ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/mescid-i-kuba; "Kubâ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/kuba--medine]