Nemire Mescidi (Rasulullah'ın Veda Haccında öğle ve ikindiyi kıldırdığı yer) Mescid-i İbrahim

Nemire, Arafat'ın batı tarafındaki küçük bir tepenin adıdır. Vedâ haccında (10/632) Hz. Peygamber için bu tepenin yanında kıldan bir çadır kurulmuştu. Harem sınırının bittiği noktada, Urene vadisindeki düzlükte Resûl-i Ekrem yaklaşık 120.000'i aşan sahâbîsine hitaben tarihi Vedâ Hutbesini irad etti; ardından öğle ve ikindi namazlarını cem-i takdimle kıldırarak vakfe alanına geçti. Namaz kılınıp hutbenin okunduğu bu mekânda daha sonra bir mescid inşa edildi. Mescid kaynaklarda Mescid-i Arafe, Mescid-i İbrâhim, Mescid-i Urene ve Arafat Musallâsı adlarıyla da anılmaktadır. Hz. Peygamber'in çadırının kurulduğu Nemire tepesine nisbetle "Mescid-i Nemire" adıyla yaygınlaşmıştır. Fıkıh âlimleri mescidin konumu hakkında ihtilaf etmiştir: Kıble yönüne gelen ilk bölümünün Arafat sınırı dışındaki Urene vadisinde kaldığını belirten İbn Abdülber, bu nedenle mescidin bu kesiminde vakfe yapılamayacağını kaydetmiştir. Hz. Peygamber'in hutbesi için Urene vadisinde küçük taşlardan bir minber inşa edilmişti. Bu minberi sel suları götürünce Abdullah b. Zübeyr, Mekke hâkimiyeti döneminde hurma kütüğünden yeni bir minber yaptırdı. Başlangıçta etrafı açık ve üstü açık bir namazgâh olan yer, Emevîler döneminde duvarla çevrildi. Zengîler Devleti vezirlerinden Cemâleddin el-İsfahânî (ö. 1164) mescidi genişletti. Memlük Sultanı Çakmak 1439'da harap olan bölümleri onardı; Sultan Kayıtbay 1479'da kıble duvarına paralel iki revak ekledi. Osmanlı döneminde Yavuz Sultan Selim, Kanûnî Sultan Süleyman ve I. Ahmed zamanında Haremeyn'deki büyük imar çalışmaları çerçevesinde burada da tamirler yapıldı. I. Ahmed dönemine ait 1611 tarihli mermer kitâbe mescidin içinde bulunmaktaydı. IV. Mehmed 1661-62'de mescidi yeniletti. Evliya Çelebi 1672'deki hac ziyaretinde gördüğü mescidi, dört köşe kale görünümünde, 608 adım çevreli, üç kapılı ve minaresiz bir yapı olarak tanımlamıştır. Suudi yönetimi mescidi iki kez yıkıp yeniden inşa etmiştir. Genişletilen son halinde mescidin uzunluğu 340, genişliği 240 metreyi bulmaktadır. İki ana bölümden oluşan yapıda 60 metre yüksekliğinde altı zarif minare bulunmakta, 64 kapısı ve çok sayıda penceresinden aydınlanan bu devasa yapıda yaklaşık 300.000 kişi aynı anda namaz kılabilmektedir. [Kaynak: Nebi Bozkurt, "Mescid-i Nemire", TDV İslâm Ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/mescid-i-nemire; Müslim, Sahîhu Müslim, "Hac", 147.]