Mescid-i Hayf

Mescid-i Hayf, Arapça'da vadilerde su yatağının biraz yukarısındaki yüksek yerlere verilen "hayf" kelimesinden adını alır; Sâih dağının eteğinde böyle bir konumda kurulduğu için bu ismi kazanmıştır. Kaynaklar bu mescidin son derece köklü ve kutsal bir geçmişe sahip olduğunu vurgular: Fâkihî, Taberânî ve Hâkim gibi hadis âlimleri, aralarında Hz. Mûsâ'nın da bulunduğu yetmiş peygamberin mescidin inşa edildiği yerde namaz kıldığını rivayet etmiştir. Bunun yanı sıra Hz. Âdem'in bu mekânda medfun olduğuna dair rivayetler de mevcuttur; buna atfen yapıya "Kubbetü'l-Enbiyâ" (Peygamberler Kubbesi) denilmiştir. Ebû Hüreyre ve Sa'd b. Ebû Vakkâs gibi büyük sahâbîlerin burayı ziyareti önemsedikleri bilinmektedir. Hz. Peygamber Vedâ haccında (10/632) çadırını Mina'da bu yere kurdu ve cemaatle namaz kıldı. Bir rivayete göre mescidin yüksek noktasını gören Resûlullah Bilâl-i Habeşî'ye burada ezan okumasını istedi; bu olayın ardından buraya bir minare yapıldı. Hz. Peygamber'in namaz kıldığı mekânın çevresi zamanla duvarla çevrildi ve mescide dönüştürüldü. Fıkıh âlimleri de burada cemaatle namaz kılmayı müstehap saymıştır. Mescid H. 227 / M. 842'de Abbâsî Halifesi Vâsık-Billâh tarafından imar edilmiştir. Sonraki yüzyıllarda Memlük ve Osmanlı dönemlerinde de çeşitli tamirler gerçekleştirilmiştir. Memlük Sultanı Kayıtbay 1469'da imar ettirmiş; büyük kapı üzerinde 14 metre yüksekliğinde minare, batı duvarına mihrap ve minber, sahanlığında Hz. Peygamber'in çadır kurduğu yere sekiz pâye üzerine büyük bir kubbe inşa edilmiştir. Osmanlı döneminde de çeşitli tamirler yapılmıştır. Suudi yönetimi 1987'de eski mescidi tamamen yıktırarak yerine 25 dönümlük modern bir yapı inşa ettirmiştir. Mescid-i Hayf, günümüzde Mina'da faal olan en önemli mesciddir. Şeytan taşlama alanına yakın konumu nedeniyle hac mevsiminde yoğun ziyaretçi almaktadır. Mürselât suresinin mescidin yakınındaki bir mağarada indiği de rivayet edilmektedir. [Kaynak: Nebi Bozkurt, "Mescid-i Hayf", TDV İslâm Ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/mescid-i-hayf; Buhârî, Sahîhu'l-Buhârî, "Hac", 85.]