Meş'aril Haram Cami

Meş'ar-i Harâm kelimesindeki "meş'ar", "bilmek, hissetmek" anlamındaki şuûr kökünden türeyen ism-i mekân olup "ibadetlerin eda edildiği yer, Allah'a kulluğun açık alâmeti taşıyan mekân" anlamına gelmektedir. "Harâm" sıfatı ise buraya hürmet gösterilmesi ya da Harem bölgesi içinde bulunması nedeniyle eklenmiştir. Câhiliye döneminde Arafat ile Mina arasındaki bu bölgede de hac menâsikine benzer ritüeller uygulanmaktaydı. Kureyş kabilesi, kendilerini Harem ehlinin seçkinleri olarak gördüğünden Arafat vakfesini yapmaz, Müzdelife'de vakfederdi. Bu ayrıcalıklı tutum Hz. Peygamber tarafından kaldırılmış; vakfe yeri Hz. İbrâhim'den beri süregelen şekliyle Arafat olarak yeniden belirlenmiş, Müzdelife vakfesi ise haccın vâcibi sayılmıştır. Vedâ haccında (10/632) Hz. Peygamber Arafat'tan döndükten sonra Müzdelife'ye geldi; burada akşam ve yatsı namazlarını birleştirip tek ezan ve tek kametle kıldırdı. Geceyi Müzdelife'de geçiren Resûlullah, sabah namazını da burada eda etti. Namazın ardından Meş'ar-i Harâm denen Kuzah tepesine doğru yürüyüp devesine binip yaklaştığı bu tepede kıbleye yöneldi; tekbir, tehlil ve dua getirerek hava iyice aydınlanıncaya kadar vakfede bekledi (Müslim, "Hac", 147). Fıkıh âlimlerinin büyük çoğunluğu Meş'ar-i Harâm'ın Kuzah tepesi olduğu görüşündedir; tefsir ve hadis âlimlerinin çoğunluğu ise Meş'ar-i Harâm ile tüm Müzdelife'nin kastedildiğini savunmaktadır. Özellikle güneş doğmadan önce burada vakfe yapmak müstehap kabul edilir. Hac tarihi boyunca Müzdelife'de çeşitli yapılar inşa edilmiştir. Kuzah tepesinde ise Harun Reşid döneminde büyük mumlar, daha sonraları kandiller yakılmış; üzerine zamanla bina inşa edilmiştir. Günümüzde Müzdelife'nin ortasına büyük bir mescid yapılmış ve hac imamları vakfelerini bu mescidin önünde yapmaktadır. Suudi döneminde Müzdelife'yi Arafat ve Mina'ya bağlayan 9 ayrı yol inşa edilmiş; aydınlatma, sağlık ve iletişim altyapısı modernize edilmiştir. [Kaynak: Dursun Ali Şeker, "Müzdelife", TDV İslâm Ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/muzdelife; Müslim, Sahîhu Müslim, "Hac", 147.]