Kıbleteyn Cami (Mescid-i Kıbleteyn)

Mescid-i Kıbleteyn, ilk adıyla Benî Selime Mescidi, Hazrec kabilesinin Benî Selime koluna ait mahallededir. İslâm'ın ilk yıllarında müslümanlar namazlarını Kudüs'teki Mescid-i Aksâ yönüne dönerek kılıyorlardı. Hz. Peygamber ise kalbinde hep Kâbe'ye yönelme arzusunu taşıyor ve bu konuda Allah'tan vahiy bekliyordu. Hicretin 16. ayında, H. 2 yılı Şaban ayının ortasında (M. Şubat 624), Bakara sûresinin 144. âyeti nâzil oldu: "Seni hoşnut olacağın kıbleye çevireceğiz. Artık yüzünü Mescid-i Harâm tarafına çevir. Nerede olursanız olun yüzünüzü oraya çevirin." Bu âyet, Hz. Peygamber Benî Selime Mescidi'nde namazın ortasında iken indi. En güçlü rivayete göre Hz. Peygamber Bişr b. Berâ b. Ma'rûr'un annesini ziyarete gitmiş; öğle namazı vakti girince cemaate namaz kıldırıyordu. İki rekât kılındıktan sonra kıble âyeti geldi; Hz. Peygamber derhal yüzünü Kâbe yönüne çevirdi ve cemaat de saflarıyla birlikte döndü. Böylece namazın ilk iki rekâtı Kudüs'e, son iki rekâtı Kâbe'ye doğru kılınmış oldu. Bu tarihi olaydan dolayı mescid "Mescidü'l-Kıbleteyn" (İki Kıbleli Mescid) adını aldı. Kıble değişikliği, İslâm tarihinin en sembolik anlarından birini oluşturur: Müslümanlar artık Hz. İbrâhim'in mirası olan Kâbe'ye yönelerek ibadet edecek, Yahudilerden ayrı bir kimliği pekiştirecekti. Yahudiler bu değişime büyük tepki gösterdiler; müslümanların eskiden kendi kıblelerine döndüğünü hatırlatarak itirazlarını dile getirdiler. Bunun üzerine Bakara sûresinin devam eden âyetleri bu itirazlara cevap verdi. Mescid, Hz. Ömer b. Abdülazîz tarafından Medine valiliği döneminde yenilenmiştir. Kanûnî Sultan Süleyman tarafından H. 950 / M. 1543-44 yılında tamamen yeniden yaptırılmıştır; o dönemde cami 425 m²'lik bir alana sahipti. En son 1987 yılında Suudi hükümeti tarafından yeniden genişletilerek 3.920 m²'lik modern bir yapıya kavuşturulmuştur. [Kaynak: "Mescid-i Kıbleteyn", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/mescid-i-kibleteyn; "Kıble", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/kible]