Fetih Mescidi (Ahzâb Mescidi/Mescidü’l-A‘lâ/Mescidü’l-Mürtefi‘)

Fetih Mescidi, Sel' Dağı'nın kuzeybatı eteklerinde, çevresindeki diğer mescidlerden daha yüksek bir konumda yer almaktadır. Bu coğrafi özelliği nedeniyle "Mescidü'l-A'lâ" (En Yüce Mescid) ve "Mescidü'l-Mürtefi'" (Yüksek Mescid) adlarıyla da anılmaktadır. Hendek Gazvesi'nde (H. 5/M. 627) Hz. Peygamber savaş karargâhını bu mevkide kurmuş; kuşatma günlerinde Allahu Teâlâ'ya yalvararak düşmanın yenilmesini dilemişti. Kaynaklara göre Hz. Peygamber bu noktada üç gün boyunca dua etti: Birinci gün çarşamba, ikinci gün perşembe ve üçüncü gün cuma. Cuma günü duası kabul olundu; düşman ordusunu dağıtan şiddetli bir fırtına koptu. Bu büyük kabul üzerine Hz. Peygamber secdeye kapandı ve uzun süre şükür secdesi yaptı. Mescidin adının nereden geldiğine dair iki rivayet vardır: Birincisine göre "Eğer fetih istiyorsanız işte fetih geldi" meâlindeki Enfâl sûresi 8/19. âyeti ya da Feth sûresi burada nâzil olduğu için mescidin adı "Fetih" olmuştur. İkinci ve daha yaygın kabul gören rivayete göre ise Hz. Peygamber'in Hendek Gazvesi'nde düşmanın bozguna uğraması için ettiği duanın burada kabul edilmesinden dolayı mescide "Fetih" adı verilmiştir. Ayrıca mescidin Hendek savaşından dolayı Mescid-i Ahzâb olarak da anıldığı bilinmektedir. Mescidin tarihi onarımları şu şekildedir: Ömer b. Abdülazîz, Medine valiliği döneminde (H. 87-93) bu mescidi diğer Hendek mescidleriyle birlikte yenilemiştir. Eyyûbîler döneminde Seyfeddin Hüseyin b. Ebü'l-Heycâ tarafından H. 575 (M. 1179) yılında yeniden inşa edilmiştir. Osmanlı döneminde Sultan Abdülmecid tarafından H. 1270 (M. 1853-54) yılında yeniden yaptırılmıştır; o dönemdeki ölçüleri yaklaşık 8,5 metre boy, 3,5 metre genişlik ve 4,5 metre yüksekliğindeydi. 1991'de kuzey ve doğu yönünde her biri yirmi yedi basamaklı iki merdiven yapılmıştır. [Kaynak: "Mesâcid-i Seb'a", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/mesacid-i-seba]