Abdullah b. Abbas cami

Hz. Peygamber Mekke'nin fethinin (H. 8 Ramazan / M. Ocak 630) hemen ardından Huneyn Gazvesi'ni kazanmış; akabinde Kureyş müşrikleriyle müttefik ve yenilgiden sağ kurtulan Sakîf kabilesinin sığındığı Tâif'i kuşatmıştır. Yaklaşık 20-40 gün süren ve başarıyla neticelenemedikleri için geri çekildikleri bu muhasara sırasında Tâif surlarından atılan mancınık taşları ve okları 12 sahâbîyi şehit etmiş, pek çoğunu da yaralamıştır. Hz. Peygamber bu sırada namaz kıldığı yere de bir mescid inşa edilmiştir. Bugün bu mescid "Abdullah b. Abbas Camii" adıyla anılmaktadır. Bunun sebebi, Tâif muhasarasında şehit düşen sahâbîler için hazırlanan mezarlığa; siyasi ve ilmî nedenlerle ömrünün son yıllarını Tâif'te geçiren büyük sahâbî Abdullah b. Abbas'ın H. 68/M. 687-88'de defnedilmesidir. Abbâsî halifesi el-Müstazî, camiyi onartmış ve meşhur sahâbîye ithafen camiye onun adını vermiştir. Abbâsîler döneminde ayrıca türbe inşa edilmiştir. Abdullah b. Abbas (ö. 68/687-88), Hz. Peygamber'in amcası Abbas b. Abdülmuttalib'in oğlu olup hicretin 3 yıl öncesinde Mekke'de doğmuştur. Hz. Peygamber onu doğduğunda kucağına almış ve "Allahım, onu dinde fakih kıl ve Kitab'ını ona öğret" diye dua etmiştir. Küçük yaştan itibaren Hz. Peygamber'in yanında bulunmuş, onun sohbetine ve duasına mazhar olmuştur. Mekke'nin fethinden önce Medine'ye hicret etmiştir. Hz. Peygamber'in vefatı sırasında 13-14 yaşındaydı; dört halife döneminde de faaliyetlerini sürdürmüştür. Hz. Ali'nin yakın çevresinde yer alan Abdullah b. Abbas, Sıffin Savaşı sırasında Hz. Ali'nin emrinde çalışmıştır. Hz. Ali'nin şehitliğinin ardından Mekke'ye çekildi; Abdullah b. Zübeyr'in Harem'i karargâh edinmesine karşı çıkarak son yıllarını Tâif'te geçirdi. Hem Kur'an tefsirindeki üstün bilgisi hem de rivayetlerinin çokluğuyla öne çıkan bu büyük sahâbî, tefsirlerde "Kur'an'ın tercümanı" unvanıyla anılmaktadır. Yaklaşık 1660 hadis rivayet etmiş; Buhârî ve Müslim'de 75 ortak hadisi bulunmaktadır. Gözleri kapanarak 71 yaşında Tâif'te vefat etmiş; cenaze namazını Hz. Ali'nin oğlu Muhammed b. Hanefiyye kıldırmıştır. Mescid, 1381/1961-62 yılında yıkılarak yeniden inşa edilmiştir; Abdullah b. Abbas'ın kabrinin bulunduğu bölüm mescidin dışında kalacak şekilde düzenlenmiş, kıble yönüne doğru genişletilmiştir. Türbe üzerindeki yapı Suudi döneminde yıkılmıştır; kabir günümüzde açık alanda basit bir işaretle belirlenmiş durumdadır. [Kaynak: Mehmet Efendioğlu, "Abdullah b. Abbas", TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 1, s. 57-60. https://islamansiklopedisi.org.tr/abdullah-b-abbas; Buhârî, Sahîhu'l-Buhârî, "Meğâzî", 56.]