Usfan (Peygamberlerin uğrak yeri)

Usfan, İslam öncesinden beri Mekke ile Medine arasında önemli bir konak yeri işlevi görmüştür. Eski Hicaz ticaret yolları üzerinde bulunan kasaba, çeşitli kabilelerin önemli bir geçiş noktasıydı. Hz. Peygamber bu mekânı birden fazla kez ziyaret etmiştir. Hz. Peygamber Hudeybiye'ye giderken (H. 6/M. 628) Usfan yakınlarında konakladı. Kureyş'in saldırmak üzere harekete geçtiği haberini aldığında ashabına "korku namazı" (salâtü'l-havf) kıldırdı. Bu, tarihteki ilk salâtü'l-havf uygulamalarından biri olarak kaynaklara geçmiştir. Usfan'da suyu acı ve yetersiz bir kuyu bulunmaktaydı. Hz. Peygamber'in bu kuyunun başında dua etmesi üzerine suyun berrak ve tatlı hale geldiği rivayet edilmekte olup bu kuyu sonradan "Bi'rtütefle" (Tefle kuyusu) adıyla anılmıştır. Vedâ haccı sırasında da Hz. Peygamber bu noktadan geçmiş; Ebûbekir'e buranın adını sormuş, "Usfân vadisidir" cevabını alınca: "Bunu, altlarında aba giymiş üstlerinde alacalı kumaşlara bürünmüş İsmâil ve Nûh, Allah'ın evini haccederek geçmiştir" buyurmuştur. Bu rivayet, vadinin tarihsel kutsallığına ve kadim peygamberler ile bağlantısına dikkat çekmektedir. Usfan'ın günümüzde Cümûm adıyla da anılan bu bölge, Mekke'nin yaklaşık 28 km kuzeyinde, Fâtıma vadisinde (günümüzdeki adıyla) yer almaktadır. Mekke-Medine otoyolu buradan geçmekte; kasaba bugün hâlâ bir güzergâh duraklama noktası olarak varlığını sürdürmektedir. [Kaynak: Nebi Bozkurt, "Usfân", TDV İslâm Ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/usfan; Vâkıdî, el-Meġāzî, II, 797.]