Osmanlı Kışlası - Sakkaf Sarayı

Osmanlı Devleti, Mekke'yi 1517'de Yavuz Sultan Selim'in Mısır seferinin ardından Hicaz şeriflerinin gönüllü teslimiyetiyle Osmanlı topraklarına katmıştır. Haremeyn'in (Mekke ve Medine) güvenliği ve kontrolü Osmanlılar açısından son derece önem taşımaktaydı; bu nedenle bölgede askerî birlikler bulundurulmaktaydı. Sultan II. Abdülhamid döneminde (1876-1909) Hicaz demiryolunun yapımıyla birlikte Osmanlı'nın Hicaz'daki varlığını pekiştirme çabaları yoğunlaşmıştır. Sakkaf Sarayı olarak bilinen Türk kışlası, bu dönemde Mescid-i Harâm'ın yakınına, Kâbe'den birkaç yüz metre mesafeye inşa edilmiştir. Yapı, Osmanlı askerinin Mekke'deki konaklama ve idare merkezi işlevini üstlenmiştir. I. Dünya Savaşı sırasında 1916'da başlayan Hicaz isyanıyla birlikte Osmanlı'nın Arabistan üzerindeki hâkimiyeti sarsılmıştır. Mekke Şerifi Hüseyin b. Ali'nin İngilizlerle iş birliği yaparak isyan etmesi ve Osmanlı kuvvetlerini bölgeden çıkarmasıyla birlikte bu yapı da işlevsiz kalmıştır. 1924'te Mekke'nin Suudi idaresine geçmesiyle Osmanlı'nın bölgedeki son kalıntıları ortadan kalkmış; Sakkaf Sarayı kışlası bugün harap bir biçimde ayakta durmaktadır. Bu kışla, Mekke'de hâlâ görülebilen az sayıdaki Osmanlı mirası yapıdan biridir ve Osmanlı'nın Haremeyn üzerindeki 400 yıllık hâkimiyetinin son dönemine ait önemli bir hatıra olma özelliğini taşımaktadır. [Kaynak: Nebi Bozkurt, Mustafa Sabri Küçükaşcı, "Mekke", TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 28, Ankara 2003. https://islamansiklopedisi.org.tr/mekke; Hüseyin Mutlu, "Osmanlı'nın Mekke'deki İzleri", Türk Dış Politikası ve Hicaz.]