Nakışlı kaya Halife kayası

Arabistan yarımadasında kaya yüzeylerine işlenmiş yazı ve resimler (petroglifler ve yazıtlar), bölgenin İslâm öncesi ve erken dönem İslâm tarihine ait önemli belgelerdir. Mekke ve çevresindeki kayalık alanlarda bulunan bu yazıtlar, Nabatî, Sâmûdî ve erken Arapça alfabelerde yazılmış metinler içermektedir. Mekke çevresinde bulunan bu tür kaya yazıları, ticaret güzergâhlarını kullanan kervanlar, kabile siyasetine ilişkin notlar, bireysel anma yazıları ve dinî ifadeler içermektedir. Halife Kayası olarak anılan bu noktada Abbâsî ya da Emevî dönemine ait bir halifeye ya da yüksek yöneticiye atıfta bulunan bir yazıt bulunduğu ve bu nedenle anılan ismi aldığı anlaşılmaktadır. Suudi Arabistan'daki kapsamlı arkeolojik çalışmalar bu tür eserlerin tescil ve belgelenmesini hız kazandırmaktadır. Mekke çevresindeki kaya yazıtları, İslâm'ın doğduğu coğrafyayı anlamamız bakımından son derece değerli birincil kaynaklar olmaya devam etmektedir. [Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, 'Mekke' maddesi, islamansiklopedisi.org.tr/mekke; Arkeoloji literatürü]