Mekke

Mekke, Hicaz bölgesinde deniz seviyesinden yaklaşık 277 metre yükseklikte, dağlık bir vadinin içinde kurulmuş şehirdir. Coğrafi olarak Kızıldeniz'in 80 km doğusunda, Cidde'ye yaklaşık 80 km mesafede yer almaktadır. Şehir, etrafındaki yüksek dağlarla çevrilidir; bu nedenle dar vadi yapısı Mekke'nin gelişimini asırlarca sınırlandırmıştır. Mekke'nin tarihi, İslam inancına göre Hz. İbrâhim ve oğlu Hz. İsmâil'e kadar uzanmaktadır. Allah'ın emriyle Hz. İbrâhim Kâbe'yi inşa etti ve insanları hacca davet etti. Zemzem kuyusunun açılması ve Hâcer ile İsmâil'in yerleşmesiyle birlikte Mekke bir su ve ticaret merkezi hâline geldi; zamanla nüfus artışı yaşandı. Câhiliye döneminde Mekke, hem dinî hem de ticari açıdan Arabistan'ın merkezi konumundaydı. Kureyş kabilesi Kâbe'nin hizmetini üstlenerek bölgede tartışmasız bir otorite kurdu. Mekke'yi geçen Hicaz ticaret yolları, şehri Akdeniz ile Yemen arasındaki tüm bölge için kaçınılmaz bir pazar hâline getirdi. Hz. Peygamber M. 570 yılında Mekke'de doğdu; 610'da Hira mağarasında ilk vahyi aldı; 622'de Medine'ye hicret etti; 630'da Mekke'yi kansız bir şekilde fethetti. Bu fetih, Hz. Peygamber'in vefatından yalnızca iki yıl önce gerçekleşti. Günümüzde Mekke, nüfusu 2 milyonu aşan bir metropol hâline gelmiştir. Hac mevsiminde bu sayı 4-5 milyona ulaşmakta; sadece Arefe günü Arafat ovasında yaklaşık 3 milyon hacı bir arada bulunmaktadır. Suudi Arabistan'ın kapsamlı genişletme projeleriyle Mescid-i Harâm, 900.000 m² alana ulaşmış; çevresinde devasa otel kompleksleri ve alışveriş merkezleri inşa edilmiştir. [Kaynak: Nebi Bozkurt, Mustafa Sabri Küçükaşcı, "Mekke", TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 28. https://islamansiklopedisi.org.tr/mekke; Buhârî, Sahîhu'l-Buhârî, "İlim", 37.; Ezrakî, Ahbâru Mekke, I, 1-60.]