Leyl Çarşısı

Leyl Çarşısı (Sûku'l-Leyl), Mekke'nin tarihî ticaret mekânlarından biri olup ismi 'gece çarşısı' anlamına gelir. Câhiliye döneminden itibaren Mekkeliler'in alışveriş yaptığı bu alan, Kâbe'ye yakın konumuyla şehrin sosyal ve ticari hayatının merkezinde yer almıştır. Hz. Peygamber döneminde Mekke'de kurulan çarşılar arasında Ukaz, Mecenne ve Zülmecaz gibi panayırlar öne çıksa da Sûku'l-Leyl, şehir içindeki yerleşik pazarlardan biri olarak varlığını sürdürmüştür. Kaynaklarda Hz. Peygamber'in doğduğu evin bu çarşının yakınında, 'Süku'l-Leyl' mevkiinde bulunduğu zikredilmektedir. Bu ev, daha sonra Halife Harun Reşid'in annesi Hayzuran Hatun tarafından mescide dönüştürülmüş ve 'Mevlidü'n-Nebî' adıyla anılmaya başlanmıştır. Osmanlı döneminde bölge önemini korumaya devam etmiş; Mekke'nin geleneksel çarşı dokusu içinde Leyl Çarşısı, hediyelik eşya ve günlük ihtiyaç maddelerinin satıldığı bir merkez olarak işlev görmüştür. Günümüzde Mescid-i Haram'ın genişletme çalışmaları kapsamında bölgenin büyük bölümü yeniden yapılandırılmış, tarihî çarşının fiziksel izleri büyük ölçüde silinmiştir. [Kaynak: H. Fuchs - Necla Pekolcay, 'Mekke' maddesi, İslâm Ansiklopedisi (MEB); Fâkihî, Ahbâru Mekke, III, 243-252]