Kusay (Zeyd) b. Kilâb kabri

Kusay b. Kilâb b. Mürre, Hz. Peygamber'in dördüncü büyükbabasıdır. Yaklaşık M. 5. yüzyılın ortalarında yaşamış olan Kusay, o dönemde Mekke'ye hâkim olan Huzâa kabilesini şehirden çıkararak Kureyş'i Mekke'ye yerleştirdi ve Kâbe yönetimini tesis etti. Kusay'ın kurduğu düzen birkaç temel unsurdan oluşmaktaydı: Kâbe'nin bakımı ve kilidi (hicâbe), Zemzem suyu dağıtımı (sikaye), hacılara yiyecek dağıtımı (rifâde), şehrin yönetimi ve savaş kararları (dârü'n-nedve). Bu görevlerin tümü başlangıçta Kusay'ın elindeydi; sonra oğulları arasında paylaşıldı. Kusay ayrıca Dârünnedve'yi kurdu: Bu yapı Kureyş'in toplantı ve danışma merkezi işlevi gördü; önemli kararlar, sözleşmeler ve savaş ilanları burada yapılırdı. Kureyş'in ekonomik ve siyasi merkeziyetçiliğini sağlayan bu kurumsal yapı Kusay'ın en kalıcı mirası olmuştur. Kusay, bölgeye Şam güzergâhından ticaret kervanlarını örgütleyerek Kureyş'in ekonomik güçlenmesine zemin hazırladı. "Kış ve yaz yolculukları" olarak bilinen ve Kur'an'ın Kureyş suresinde anılan ticaret seferleri bu dönemde başlamış ya da kurumsal bir çerçeveye kavuşmuştur. Cennetü'l-Muallâ'da defnedilen Kusay'ın kabri, Osmanlı döneminde ziyaret edilen anma noktalarından biriydi. 1926'da türbeler yıkılmıştır. [Kaynak: İsmail Yiğit, "Kusay b. Kilâb", TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 26, s. 468-469. https://islamansiklopedisi.org.tr/kusay-b-kilab; İbn Hişâm, es-Sîre, I, 99-130.; Ezrakî, Ahbâru Mekke, I, 295-307.]