Hendek Şehitliği (Sa‘d b. Muâz, Enes b. Evs, Abdullah b. Sehl, Tufeyl b. Nu‘mân, Sa‘lebe b. Ganeme ve Kâ‘b b. Zeyd)

Hendek Gazvesi İslâm tarihinin en kritik savaşlarından biridir. Yaklaşık 10.000-12.000 kişilik müşrik ordusuyla yaklaşık 3.000 müslüman arasında geçen bu savaşta İslâm ordusu yalnızca altı şehit vermiştir; bu durum hendek taktiğinin ne denli etkili olduğunu göstermektedir. Hendek şehitleri ve kısa hayat öyküleri şöyledir: 1. Sa'd b. Muâz (ö. H. 5/M. 627): Evs kabilesinin reisi ve Hendek Gazvesi'nin en önemli isimlerinden biri. Savaş sırasında bir okla yaralandı ve kol damarı kesildi. İyileşemeden Benî Kurayza yargılamasına katıldı; hükmünü verdikten sonra yarasının tekrar açılmasıyla şehit oldu. Hz. Peygamber onun için "Rahmân'ın arşı Sa'd b. Muâz için titredi" buyurdu. Cennetü'l-Bakî'ye defnedildi. 2. Enes b. Evs b. Atîk b. Amr: Evs kabilesinin Abdüleşhel kolundandır. Hendek savaşı sırasında şehit düşen ikinci isimdir. 3. Abdullah b. Sehl: Hendek Gazvesi şehitleri arasında anılan bu sahâbî de Evs kabilesinden Abdüleşhel koluna mensuptur. 4. Tufeyl b. Nu'mân: Hazrec kabilesinin Cesim koluna mensup olan bu sahâbî, Hendek Gazvesi şehitlerindendir. 5. Sa'lebe b. Ganeme: Yine Hazrec kabilesinin Cesim kolundandır; Hendek Gazvesi'nde şehit düşmüştür. 6. Kâ'b b. Zeyd: Hendek Gazvesi'nde şehit düşen altıncı isimdir. Bu şehitlerin büyük çoğunluğu Fetih Mescidi'nin alt tarafındaki mezarlıkta defnedilmiştir. Sadece Sa'd b. Muâz, Benî Kurayza hükmünden sonra şehit olduğu için ayrı olarak Cennetü'l-Bakî'ye gömülmüştür. [Kaynak: "Hendek Gazvesi", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/hendek-gazvesi; "Sa'd b. Muâz", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/sad-b-muaz]