Kumda bulma oyunu

Fiyâl (الفيال), Arap yarımadasında —özellikle Hicaz bölgesinde— zeminin kum olmasının avantajıyla yaygın biçimde oynanan geleneksel bir çocuk oyunudur. Oyunun işleyişi şöyledir: Küçük bir kum yığını oluşturulur; içine küçük bir nesne —taş, kemik parçası ya da düğme— gizlenir. Ardından kum yığını ortadan ikiye bölünür. Rakip oyuncu ya da takım, gizlenen nesnenin hangi yarıda olduğunu tahmin etmek zorundadır. Yanlış tahmin eden taraf ceza üstlenir ya da oyunu kaybeder. Oyunun "fiyâl" adının "fil" (الفيل) kelimesiyle ilişkili olduğu düşünülmekte; kimi kaynaklarda oyunun kola ya da bacağa vurmakla cezalandırmayı içerdiği de belirtilmektedir. Fiyâl oynamak Câhiliye döneminden beri bilinmekte; İmruülkays gibi eski Arap şairlerinin divanlarında da bu oyuna atıf yapılmaktadır. İslâm gelmeden önce de oynanan bu oyun, Hz. Peygamber'in çocukluğunun geçtiği Hicaz kültürünün ayrılmaz bir parçasıydı. Medine'nin kum zeminli sokaklarında akşam serinliğinde oynanan bu ve benzeri oyunlar, toplumun en sıradan insanlardan Hz. Peygamber'e kadar ortak bir çocukluk deneyimi sunmaktaydı. Bu tür oyunlara yapılan atıflar, İslâm'ın indiği toplumun kültürel dokusunu anlamamız açısından son derece değerlidir. [Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Oyun" maddesi, islamansiklopedisi.org.tr/oyun; Câhiliye Arap edebiyatı kaynakları; İmruülkays, Divân]