Kayıtbay Minaresi

Kayıtbay dönemi, Mescid-i Harâm'ın tarihindeki son büyük Memlük imar dönemidir. H. 887 / M. 1482 yılında büyük bir sel felaketi Mescid-i Harâm'a ciddi hasar verdi; bu felaket aynı zamanda Zemzem kuyusunun çevresini de tahrip etti. Sultan Kayıtbay bu hasarları gidermek amacıyla kapsamlı bir imar programı başlattı. Kayıtbay döneminde yapılan başlıca onarımlar şunlardır: Zemzem kuyusunun çevresine yeni yapılar inşa edildi; Makâm-ı İbrâhim'in üzeri kurşun kaplı bir kubbe ile örtüldü; batı revakı yenilendi; çeşitli kapılar ve minareler onarıldı ya da yeniden inşa edildi. Abbâsî Halifesi Hâdî-İlelhak zamanında başlanan ve Hâdî döneminde tamamlanan (H. 170/M. 786-87) genişletme çalışmaları, Kayıtbay öncesinin en kapsamlı imar projelerindendi. Kayıtbay bu mirası devraldı ve Osmanlı'dan önce son büyük güçlendirme çalışmalarını yaptı. Kayıtbay Minaresi, söz konusu dönemin Memlük mimari anlayışını yansıtan ince, zarif ve çok katmalı bir yapıya sahipti. Osmanlı döneminde minare restore edilmiş ya da yeniden inşa edilmiştir. [Kaynak: Nebi Bozkurt, Mustafa Sabri Küçükaşcı, "Mescid-i Harâm", TDV İslâm Ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/mescid-i-haram; Eyüp Sabri Paşa, Mir'âtü'l-Harameyn, I, 135-155.]