Kabe-i Muazzama

Kâbe'nin kimin tarafından ve ne zaman inşa edildiği konusunda farklı rivayetler mevcuttur. Kur'an-ı Kerîm, insanlara ibadete sunulan ilk mâbedin Mekke'deki Kâbe olduğunu bildirmekte (Âl-i İmrân 3/96); Hz. İbrâhim ve oğlu İsmâil'in temelleri yükselttiğini haber vermektedir (el-Bakara 2/127). Genel kanaat, Hz. Âdem ya da meleklerin temellini attığı, sonradan yıkılan yapının Hz. İbrâhim tarafından yeniden inşa edildiği yönündedir. Hz. İbrâhim'den itibaren tevhid anlayışına uygun biçimde ziyaret edilen Kâbe, Mekke'de putperestliğin yayılmasıyla birlikte müşriklerin put merkezi hâline getirilmiştir. Buna rağmen Araplar hiçbir zaman onu putlara nispet etmemiş, daima Beytullah olarak tazim etmişlerdir. Hz. Muhammed'in dedelerinden Kusay b. Kilâb, daha önce üstü açık olan Kâbe'yi hurma dallarıyla örtmüştür. Kureyş kabilesi 605 yılında Kâbe'yi yeniden inşa etmiş; bu çalışmaya genç Hz. Muhammed de taş taşıyarak katılmış ve Hacerülesved'i yerine koyma konusunda kabileler arasındaki anlaşmazlığı bilge bir çözümle gidermiştir. Hz. Abdullah b. Zübeyr, 684 yılında Emevî kuşatması sırasında zarar gören Kâbe'yi Hz. İbrâhim'in orijinal planına uygun biçimde yeniden inşa etmiştir. 692 yılında Emevî valisi Haccâc b. Yûsuf, Halife Abdülmelik'in onayıyla yapıda bazı değişiklikler yapmış ve hatîmi yeniden ihdas etmiştir. Osmanlı döneminde I. Ahmed (1612), tehlikeli boyutlara ulaşan çatlakları gidermek için Kâbe'yi kapsamlı bir şekilde tamir ettirmiş; duvarlar demir kuşaklarla takviye edilmiş, altın oluğu yenilenmiştir. IV. Murad döneminde ise 1630 yılındaki büyük sel felâketi Kâbe'nin duvarlarını büyük ölçüde yıkmış; Mısır'dan gönderilen mimar Rıdvan Ağa gözetiminde yapı, orijinalitesine dokunulmadan temellerine kadar sökülerek yeniden inşa edilmiştir. Suudi yönetiminde 1958, 1982 ve 1996 yıllarında çeşitli onarımlar yapılmış; mermer kaplamaların ve zemin döşemesinin yenilenmesi ile duvarların dış yüzündeki taşların numaralanarak restore edilmesi gerçekleştirilmiştir. Günümüzde Kâbe'nin dört köşesi; Rüknülhacerülesved (doğu), Rüknülyemânî (güney), Rüknülgarbî (batı) ve Rüknülırâkī (kuzey) olarak adlandırılmaktadır. Doğu köşesinde yer alan ve tavafın başlangıç noktasını belirleyen Hacerülesved, gümüş bir mahfaza içindedir. Kâbe'nin örtüsü (kisve) her yıl yenilenmekte; siyah ipek üzerine altın işlemeli Kur'an ayetleri ile süslenmektedir. [Kaynak: Mustafa Sabri Küçükaşcı, "Kâbe", TDV İslâm Ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/kabe; Ezrakî, Ahbâru Mekke, I, 264-290.]