İsâf b. Bağy (veya yâlâ) putu

Câhiliye döneminin en etkili putları arasında yer alan İsâf ve Nâile, aynı zamanda bir aşk ve trajedi hikâyesini de barındırmaktadır. Rivayetin kaynaklarda aktarılan ana hattı şöyledir: Cürhüm kabilesinden İsâf adında bir genç, Nâile adında bir kadına âşık olmuştu. Kabileleri hac için Mekke'ye geldiklerinde İsâf ve Nâile Kâbe'nin içine girdi; burada günah işlediler. Allah onları bu mukaddes mekânda işledikleri günah nedeniyle taşa çevirdi. Halk başlangıçta bu iki taşı ibret levhası olarak sergiledi; zamanla ise onlara tapmaya başladılar. Bu efsaneyle bağlantılı olarak İsâf'ı temsil eden taş Safâ tepesine, Nâile'yi temsil eden taş ise Merve tepesine dikildi. Mekke halkı tavaf sırasında bu iki putu selamlıyor; kurban kesme törenlerinde onların yanında duruyor ve onlara kurban sunuyordu. Hz. Peygamber nübüvvetle görevlendirildiğinde bu iki put müslümanlar için büyük bir sorun teşkil ediyordu: Sa'y sırasında iki tepe arasında gidip gelirken bu putların önünden geçmek gerekiyordu. Bazı sahâbîler bu nedenle sa'y yapmaktan çekindi. Bunun üzerine Bakara suresinin 158. âyeti nâzil olarak Safâ ve Merve'nin Allah'ın nişanelerinden olduğunu ve sa'yin meşru olduğunu bildirdi. Mekke'nin fethinin ardından Hz. Peygamber her iki putu da kaldırttı. [Kaynak: Nebi Bozkurt, Mustafa Sabri Küçükaşcı, "Safâ ve Merve", TDV İslâm Ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/safa-ve-merve; Ezrakî, Ahbâru Mekke, I, 88-120.; İbn Hişâm, es-Sîre, I, 74-79.]