Hz. Abdullah b. Zeyd b. Salebe (r) Sahibulezan

Abdullah b. Zeyd b. Sa'lebe el-Ensârî (ö. 32/653), Ensarın Hazrec koluna mensuptur. Asıl dedesinin adı Sa'lebe değil Abdürabbih olduğu da kaynaklarda belirtilmektedir. İkinci Akabe'de Hz. Peygamber'e biat etmiş; Bedir, Uhud ve Hendek gazveleri başta olmak üzere pek çok gazveye katılmıştır. Hicrî 1. yılda Mescid-i Nebevî tamamlandıktan sonra müslümanların namaza nasıl çağrılacağı meselesi gündeme geldi. Hz. Peygamber ashâbıyla istişare etti; zil çalmak, boru üflemek, ateş yakmak gibi çeşitli öneriler ileri sürüldü; ancak bunların hiçbiri Yahudi ve Hristiyan pratiklerini anımsatması ya da başka sakıncaları nedeniyle benimsenmedi. O gecelerde Abdullah b. Zeyd, rüyasında üzerinde yeşil elbise olan birini gördü. Bu kişi ona ezan cümlelerini birer birer öğretti: "Allahu ekber, Allahu ekber / Eşhedü en lâ ilâhe illallah / Eşhedü enne Muhammeden Resûlullah / Hayye ale's-salâh / Hayye ale'l-felâh / Allahu ekber, Allahu ekber / Lâ ilâhe illallah." Sabahleyin Hz. Peygamber'e koşarak rüyasını anlattı. Resûlullah dinledikten sonra "Bu sâdık bir rüyadır" buyurdu ve Bilâl'e bu sözleri öğretmesini emretti. Çünkü Bilâl'in sesi daha gür ve güzeldi. Bilâl, Neccâroğulları'ndan bir kadına ait yüksek bir evin damına çıkarak tarihin ilk ezanını okudu. Bu sırada Hz. Ömer de evinden çıktı ve aynı rüyayı gördüğünü, ancak Abdullah'ın kendisinden önce davrandığını haber verdi. Ezan bu şekilde Hicrî 1 ya da 2. yılda meşru kılındı. Abdullah b. Zeyd, bu olaydan sonra "Sâhibü'l-ezân" lakabıyla anılmaya başlandı. [Kaynak: İsmail Lütfi Çakan, "Abdullah b. Zeyd b. Sa'lebe" maddesi, TDV İslâm Ansiklopedisi, islamansiklopedisi.org.tr/abdullah-b-zeyd-b-salebe; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Ezan" maddesi, islamansiklopedisi.org.tr/ezan; Buhârî, Ezân 1; Müslim, Salât 1; Ebû Dâvud, Salât 27]