Cennetül Mualla Kabristanlığı

Cennetü'l-Muallâ, Câhiliye döneminden itibaren Mekke halkının defin yeri olarak kullanılmış en eski mezarlıktır. Kaynaklarda Hacûn adıyla geçen bu alan, rivayete göre Kureyş'in büyük atası Kusay b. Kilâb'ın buraya defnedilmesiyle düzenli bir mezarlık özelliği kazanmıştır. Şehrin ileri gelenleri çevresinde otururdu. Hz. Peygamber'in soyu adına da büyük önem taşıyan bu mezarlıkta Hz. Peygamber'in dedesi Abdülmuttalib, amcası Ebû Tâlib, Hz. Hatice, Hz. Peygamber'in oğulları Kasım ve Abdullah medfundur. Sahâbîlerden Hz. Ebubekir'in kızı Esmâ, oğlu Abdurrahman, Hz. Abdullah b. Zübeyr ve Hz. Osman b. Talha gibi önemli isimler de burada yatmaktadır. Hz. Hatice'nin kabri büyük önem taşımaktadır: Hicretten üç yıl önce, 10 Ramazan H. 10 / M. 620'de vefat eden Hz. Hatice, Hz. Peygamber tarafından bizzat Cennetü'l-Muallâ'ya defnedilmiştir. Kabrinin yeri uzun süre bilinmiyordu; 729 (1328-29) yılında görülen bir rüya üzerine yeri tespit edilmiş ve üzerine türbe inşa edilmiştir. Kanûnî Sultan Süleyman 950 (1543-44) yılında yüksek kubbeli bir türbe yaptırmış ve bir türbedar görevlendirmiştir. Evliya Çelebi'nin 17. yüzyıldaki gözlemlerine göre kabristanda 75 kubbeli mezar ve Hz. Peygamber'in dedesinin türbesi bulunmaktaydı. 1879'da Eyüp Sabri Paşa, Mekke halkının her ay hatim ve mevlid okumak için buraya geldiğini kaydetmiştir. 1925'te Mekke'nin Suudi idaresine geçmesinin ardından Kral Abdülaziz'in emriyle 1926'da tüm türbeler yıkılmış ve mezar taşları kaldırılmıştır. Bugün hiçbir türbe ve süslü mezar taşı bulunmayan, sade bir görünümdeki kabristanlık hâlâ Mekke'nin aktif mezarlığı olarak kullanılmaktadır. Kabirler yalnızca küçük taşlarla işaretlidir. [Kaynak: Mustafa Fayda, "Cennetü'l-Muallâ", TDV İslâm Ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/cennetul-mualla; İbn Sa'd, eṭ-Ṭabaḳāt, I, 131-135.]