KuyularKuyu·Mekke

Bi'ru Maune Kuyuları

Bi'rimaûne (بئر معونة), Medine-Mekke yolu üzerinde Benî Âmir ve Benî Süleym toprakları arasında yer alan tarihi bir kuyudur. H. 4 / M. 625 yılı Safer ayında Ebû Berâ'nın davetine uyarak bu bölgeye gönderilen 70 kişilik müslüman tebliğ heyeti, Âmir b. Tufeyl'in kışkırtmasıyla toplanan silahlı çetelerce katledilmiştir. Bu katliam İslam tarihinin en hazin facialarından biri olarak kayıtlara geçmiştir.

Kuyular

Bi'ru Maune Kuyuları

Konum

Mekke, Suudi Arabistan

Harita

Tarihçe

H. 4 / M. 625 yılı başlarında Âmir b. Sa'saa kabilesinin reisi Ebû Berâ Âmir b. Mâlik, Medine'ye gelerek Hz. Peygamber'den kabilesine İslam'ı öğretecek muallimler göndermesini istedi. Hz. Peygamber bu tür tekliflerde pusu tehlikesinden çekindiğini belirtti; ancak Ebû Berâ heyetin güvenliğini bizzat kefaletle garanti edince Hz. Peygamber Münzir b. Amr el-Hazrecî önderliğinde, büyük çoğunluğu Ehl-i Suffe'den 70 kişilik seçkin bir tebliğ heyeti gönderdi. Heyet Maûne kuyusuna ulaşınca içlerinden Harâm b. Milhân, Hz. Peygamber'in mektubunu iletmek üzere ilerledi. Ancak heyeti davet eden Ebû Berâ'nın öldüğüne dair bir şâyianın çıkmış olması nedeniyle mektubu onun yeğeni Âmir b. Tufeyl'e teslim etti. Baştan beri İslam'a düşman olan Âmir b. Tufeyl mektubu okumadan Harâm b. Milhân'ı bir mızrak darbesiyle öldürttü. Ardından Bi'rimaûne'deki heyete saldırması için kabilesini kışkırttı; ancak Ebû Berâ'nın verdiği söz nedeniyle kabilesi bu teklife uymadı. Bunun üzerine Ri'l, Zekvân ve Usayye gibi Benî Süleym'in bazı kollarına başvurdu. Toplanan silahlı gruplar, savunmasız bekleyen müslüman heyetine saldırdı; neredeyse tamamını şehit etti. Harâm b. Milhân, mızrak darbesi aldığında son nefesinde haykırdı: "Allahü ekber! Kâbe'nin Rabbine yemin olsun ki ben kazandım!" Saldırı anında kafilenin develerini otlatmakta olan Amr b. Ümeyye hayatta kaldı ve esir alındı; Âmir b. Tufeyl onu, annesinin adağını yerine getirmek amacıyla serbest bıraktı. Heyetin komutanı Münzir b. Amr ise arkadaşlarının başına geleni öğrenince müşriklere koşarak savaşmayı yeğledi ve şehit düştü. Bu facia, Hz. Peygamber'i son derece derin bir üzüntüye sevk etti. Kaynaklar, Resûlullah'ın bu olaydan dolayı duyduğu acının daha önce hiçbir felakette hissetmediği kadar büyük olduğunu kaydeder. Hz. Peygamber otuz ila kırk gün boyunca sabah namazlarında bu kabilelere beddua etti. Ri'l, Zekvân, Usayye ve Lihyân boylarına yönelik bu beddua duaları hadis kaynaklarında "kunut duaları" başlığıyla aktarılmıştır. [Kaynak: Mustafa Sabri Küçükaşcı, "Bi'rimaûne", TDV İslâm Ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/birimaune; Buhârî, Sahîhu'l-Buhârî, "Meğâzî", 28.]

Önem ve Rivayetler

Enes b. Mâlik rivayet eder: Hz. Peygamber bir ay boyunca sabah namazlarında Ri'l, Zekvân, Usayye ve Benî Lihyân boylarına beddua etti. "Bi'rimaûne ashabı hakkında Kur'an'dan bir ayet indi; uzun süre okuduk; daha sonra neshedildi: 'Kavmimize haber verin: Biz Rabbimize kavuştuk, O bizden razı, biz de O'ndan razıyız.'" (Buhârî, "Meğâzî", 28; Müslim, "Mesâcid", 294)