Zubeyr b. Avvam kuyusu -  Bir-u Zubeyr

Zübeyr b. Avvâm (ö. 36/656), Kureyş kabilesinin Esed b. Abdüluzzâ koluna mensuptur. Annesi Hz. Peygamber'in halası Safiyye bint Abdülmuttalib'tir. Babası Avvâm'ın erken vefatı nedeniyle Hz. Peygamber'in amcası Zübeyr b. Abdülmuttalib tarafından himaye gören Zübeyr, yaklaşık on altı yaşında iken müslüman olmuştur. İslâm'a giren beşinci ya da sekizinci kişi olduğu rivayet edilmektedir. Zübeyr b. Avvâm, ilk müslüman olduğunda amcası tarafından sıkıştırıldı ve işkenceye maruz kaldı; ancak imanından dönmedi. Hz. Peygamber onun hakkında şöyle buyurmuştur: "Her peygamberin bir havarisi vardır; benim havarim Zübeyr'dir." Bedir, Uhud, Hendek ve diğer tüm büyük gazvelere katılmış olan Zübeyr, Bedir'de Hz. Peygamber'le birlikte savaşa giren yalnızca üç süvariden biriydi. Uhud'da ise müşrik saflarını yararak büyük kahramanlıklar gösterdi. Zübeyr, Medine'de önemli mülklere sahipti. Elde ettiği ganimetleri ve ticaret gelirlerini Medine'deki arazi ve yapılara yatırdı. Medine çevresinde çok sayıda kuyusu ve bahçesi bulunmaktaydı. Bu kuyulardan biri, onun adıyla anılan ve haritada işaretlenen Bir'u Zübeyr'dir. Zübeyr'in Medine yakınlarındaki mülkleri, sahâbî nesli arasındaki en zengin mülk sahiplerinden biri olduğunu göstermektedir. Zübeyr'in oğlu Abdullah b. Zübeyr, muhâcirînin Medine'de dünyaya gelen ilk çocuğudur. Hicretin ikinci yılında Zilkade ayında (M. Mayıs 624) doğan Abdullah'ın adını bizzat Hz. Peygamber koymuştur. Zübeyr'in diğer oğlu Urve b. Zübeyr ise İslâm tarihinin en önemli tâbiî âlimlerinden biridir. Zübeyr b. Avvâm, Hz. Osman'ın şehadetinin ardından yaşanan karışıklıklar döneminde Hz. Âişe ile birlikte Basra'ya geçmiş ve Cemel Vakıası'nda (H. 36/M. 656) savaşın başlamasından önce muharebeden çekilmiştir. Ancak geri dönerken Vâdi's-Sibâ'da İbn Cürmûz tarafından şehit edilmiştir. Hz. Peygamber, daha önce Zübeyr hakkında "O, cennetliktir" buyurmuştu. [Kaynak: "Zübeyr b. Avvâm", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/zubeyr-b-avvam]