Dağ / VadiDağ / Vadi·Mekke

Safa Tepesi

Safâ Tepesi (الصفا), Mescid-i Harâm'ın güneydoğusunda, Ebûkubeys dağının eteğinde yer alan ve sa'y ibadetinin başlangıç noktasını oluşturan kutsal tepedir. Kur'an'da 'Allah'ın şeâirine (nişanelerine) dahil' olduğu bildirilen (el-Bakara 2/158) Safâ, hacıların Merve'ye yedi kez gidip gelmesiyle tamamlanan sa'y ibadetinde ilk ayak basılan noktadır.

Dağ / Vadi

Safa Tepesi

Konum

Mekke, Suudi Arabistan

Harita

Tarihçe

Safâ ve Merve'nin İslam ibadetindeki yeri, Hz. İbrâhim'in eşi Hâcer'in oğlu İsmâil için su aradığı tarihi olayına dayanmaktadır. Süt kesilen Hz. İsmâil'in susuzluktan kıvrandığını gören Hâcer, Safâ tepesine çıkarak etrafa baktı; kimseyi göremeyince inip Merve'ye koştu; orada da kimseyi bulamayıp yeniden Safâ'ya döndü. Bu gidip gelme 7 kez tekrarlandı; sonunda Allah'ın emriyle Zemzem suyu yerin altından fışkırdı. Sa'y ibadeti, bu tarihi olayı yaşatmaktadır. Hz. Peygamber Mekke döneminde Safâ tepesine çıkarak Kureyş'e İslam'ı ilân etti. "Artık sana emredileni açıkça ortaya koy" ayetinin (el-Hicr 15/94) inmesinin ardından Safâ tepesine çıkarak tüm Kureyş'i —her aileyi tek tek isimleriyle çağırarak— "Ey falan! Ey filan!" diye seslendi ve şöyle dedi: "Size bir habercinin, düşmanın sabah ya da akşam geleceğini söylediğine inanır mısınız?" "Evet" dediler. "O hâlde şunu bilin ki ben size çok ağır bir azabı haber veriyorum." Buna karşın amcası Ebû Leheb bağırarak onu reddetti; bu olay üzerine Tebbet suresi nâzil oldu. Safâ tepesi, Osmanlı dönemine kadar açık havada bir tepe görünümündeydi; 1955'te Suudi döneminde başlayan Mescid-i Harâm genişletme projesinde Mes'a koridoru inşa edilerek Safâ ile Merve arasındaki yol kapalı bir alana dönüştürüldü. Günümüzde Safâ tepesi bu kapalı koridorun başlangıç ucunda yer almakta; üç katlı modern yapının içinde kalmaktadır. Ziyaretçiler burada Kâbe'ye yönelerek dua etmekte ve sa'y ibadeti için Merve'ye doğru yürüyüşe başlamaktadır. [Kaynak: Nebi Bozkurt, Mustafa Sabri Küçükaşcı, "Safâ ve Merve", TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 35, s. 449-451. https://islamansiklopedisi.org.tr/safa-ve-merve; Buhârî, Sahîhu'l-Buhârî, "Enbiyâ", 9.; Müslim, Sahîhu Müslim, "Hac", 147.]

Önem ve Rivayetler

"Şüphesiz Safâ ile Merve Allah'ın nişânelerindendir. Kim Beytullah'ı hacceder veya umre yaparsa bu ikisini tavaf etmesinde ona bir günah yoktur. Kim de gönüllü olarak hayır yaparsa şüphesiz Allah kabul edendir, hakkıyla bilendir." (el-Bakara, 2/158) Hz. Peygamber Vedâ haccında Safâ tepesine yaklaşırken şöyle buyurdu: "Allah'ın başladığıyla başlıyorum" ve Safâ tepesine çıktı; Kâbe'ye yönelerek tekbir getirdi ve şu duayı okudu: "Lâ ilâhe illallah, vahdehû lâ şerîke leh..." (Müslim, "Hac", 147; İbn Mâce, "Menâsik", 84)