Merve Tepesi

Merve tepesinin dinî önemi, Hz. İbrâhim'in eşi Hâcer'in, İsmâil'in susuzluktan kurtarılabilmesi için bu iki tepe arasında su aradığı tarihi olayına dayanmaktadır. Hâcer, Safâ'ya çıkıp etrafa bakıyor, kimseyi göremeyince karşıya Merve'ye geçiyor; bu gidip gelme yedi defa tekrarlanınca zeminden Zemzem suyunun fışkırmasıyla sonuçlanıyordu. Bu olay, hac menâsikinin temel unsurlarından sa'yin ilham kaynağı olmuştur. Câhiliye döneminde Merve tepesinin üzerinde İsâf ve Nâile adlı iki put bulunuyordu. Rivayete göre bu iki kişi Kâbe içinde günah işledikleri için taşa dönüştürülmüş; halk zamanla bu taşlara tapmaya başlamış ve Safâ ile Merve'ye birer put dikilmişti. Mekke halkı bu putları selâmlamak için iki tepe arasında gidip geliyordu. Bu sebeple müslümanların bir kısmı İslam döneminde sa'y yapmaktan tereddüt etti ve Bakara suresinin 158. ayeti nâzil olarak meseleyi hükme bağladı. Hz. Peygamber, peygamberliğinin ilk yıllarında Safâ tepesine çıkarak İslam'ı açıkça tebliğ etmiştir. "Artık sana emredileni açıkça ortaya koy ve müşriklerden yüz çevir!" ayeti (el-Hicr 15/94) ve "En yakınlarından başlayarak erişebildiğin herkesi uyar" ayeti (eş-Şuarâ 26/214-215) Safâ tepesinde inmiş; Hz. Peygamber buradan tüm Mekkelileri İslam'a davet etmiştir. Mekke'nin fethinde de Safâ tepesine çıkarak Mekkelilerden biat almıştır. Vedâ haccında ise Resûlullah, "Allah'ın başladığı yerden başlıyoruz" diyerek Safâ'dan sa'ye başladığını bildirmiştir. Osmanlı dönemine kadar açık havada gerçekleştirilen sa'y, Suudi döneminde 1955 yılında başlatılan genişletme projesinde Mescid-i Harâm bünyesine alınmış; klimalı ve kapalı uzun bir koridor hâline getirilmiştir. Bu koridorun uzunluğu 394,5, genişliği 20 metredir. Sa'y yerinin üzerinde iki kat daha eklenmiş olup aynı anda binlerce hacı ibadetini yerine getirebilmektedir. Merve tepesi de bu yapının içinde kalmakta; ibadet sona erdiğinde hacılar koridorun Merve ucunda biter. [Kaynak: Nebi Bozkurt, Mustafa Sabri Küçükaşcı, "Safâ ve Merve", TDV İslâm Ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/safa-ve-merve; Buhârî, Sahîhu'l-Buhârî, "Enbiyâ", 9.]