Ayr Dağı -عائر Medine Harem Sınırı

Âir dağı, Medine'nin güneyindeki en belirgin yükseltilerden biridir. Siyah volkanik kayalıklardan oluşan bu dağ, antik çağlardan bu yana Medine coğrafyasının önemli bir referans noktası olmuştur. Hz. Peygamber Medine'yi Mekke gibi bir harem bölgesi ilan etmiş ve harem sınırlarını bu dağlara göre belirlemiştir. "Âir ile Sevr arasının harem olduğunu" bildiren çok sayıda sahih hadis mevcuttur (Buhârî, "Medîne", 1; Müslim, "Hac", 454-455). Buradaki "Sevr", Mekke'deki meşhur Sevr dağından farklı olup Medine'nin kuzeyinde yer alan küçük bir tepedir; bazı âlimler bunu "Uhud dağı" olarak da yorumlamıştır. Medine harem bölgesinin tescilini içeren bu hadisler, İslam hukukunda Medine hareminin sınırlarını ve bu bölgeye özgü bazı fıkhi hükümleri belirlemede temel kaynak işlevi görmüştür. Medine hareminde av hayvanlarının avlanması ve ağaçların kesilmesi, Mekke haremindeki gibi yasaktır. Ancak Medine hareminin hükümleri, Mekke hareminin hükümleri kadar sert değildir. Günümüzde Âir dağı, Medine'nin hızla büyüyen kentsel dokusu içinde kalmakta ve çevresindeki mahallelerin arasından yükselmektedir. Medine'nin çeşitli yerleşim projelerinde bu dağ coğrafi bir referans olarak kullanılmaya devam etmektedir. [Kaynak: Nebi Bozkurt, "Âir Dağı", TDV İslâm Ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/air-dagi; Müslim, Sahîhu Müslim, "Hac", 505.]